Xây dựng cú thuận tay kiểu Tây Ban Nha hiện đại

Đọc bài viết minh họa bằng video đầy đủ tại đây trên Tennisplayer.net.

(Phải bật Flash player để các video hoạt động!)

Trong 20 đến 30 năm qua, các tay vợt Tây Ban Nha đã có bước chuyển mình từ lối đánh tương đối phòng ngự sang phong cách toàn diện, thống trị khu vực cuối sân nhờ nền tảng thể lực sung mãn và khả năng bao quát mọi vị trí trên sân.

Một phần của sự tiến hóa này nằm ở sự phát triển kỹ thuật của các cú thuận tay uy lực hơn, có độ quất vợt mạnh, tạo bóng nặng (heavy ball) và vô cùng linh hoạt. Những cú thuận tay này cho phép các tay vợt Tây Ban Nha tiếp tục duy trì khả năng phòng ngự cực kỳ bền bỉ, đồng thời chủ động tấn công một cách mạnh mẽ và áp đảo. Cú thuận tay của Rafael Nadal–một trong những vũ khí tối tân nhất trong quần vợt hiện đại– chính là hình mẫu tiêu biểu cho xu hướng này.

Nhiều huấn luyện viên sẵn sàng đánh đổi mọi thứ để học trò của họ đánh được cú thuận tay giống như Rafa, nhưng rất ít huấn luyện viên thực sự hiểu rõ cần những gì để phát triển một thứ vũ khí như vậy ở một người mới tập chơi, hoặc làm thế nào để biến đổi một học viên vốn đã quen với cú thuận tay cổ điển “kiểu cũ” thành một phom dáng hiện đại.

Một số huấn luyện viên chỉ có thể dạy những gì họ biết: cách đánh cổ điển. Những người khác có thể cố gắng xây dựng một cú vung vợt hiện đại hơn, nhưng lại rơi vào vô số cạm bẫy trong suốt quá trình đó.

Trong vài năm qua, khi nghiên cứu cho một dự án sách về quần vợt Tây Ban Nha, tôi đã rất may mắn khi có cơ hội đến Tây Ban Nha hàng năm để học hỏi từ những huấn luyện viên xuất sắc nhất của đất nước này, cũng như tập luyện và nghiên cứu tại nhiều học viện hàng đầu nơi đây. Những chuyến “hành hương” hàng năm, theo cách tôi thích gọi, đã mang lại nhiều ánh sáng mới cho cách mà các huấn luyện viên Tây Ban Nha xây dựng những cú thuận tay uy lực mang phong cách Rafa.

Lấy các nghiên cứu của mình tại Tây Ban Nha làm điểm xuất phát, tôi đã phát triển hệ thống của riêng mình để xây dựng cú thuận tay kiểu Tây Ban Nha. Tôi đã chứng minh hệ thống này hoạt động hiệu quả với các vận động viên thành tích cao tại trường học của tôi ở New York– như tôi tin rằng đoạn video đi kèm bài viết đã khẳng định điều đó. Giờ đây, trong chuỗi bài viết mới này, tôi rất hào hứng khi lần đầu tiên được chia sẻ hệ thống này với các thành viên đăng ký theo dõi của Tennisplayer.

Giống như chuỗi bài viết trước đây của tôi về cú giao bóng kick serve (Bấm vào đây), tôi sẽ bắt đầu bằng việc trình bày chi tiết các điểm tham chiếu kỹ thuật mà tôi tìm kiếm khi xây dựng cú thuận tay kiểu Tây Ban Nha. Sau đó, tôi sẽ đi vào thảo luận về các bài tập thực chiến, bài tập bổ trợ, các biến thể và mốc thời gian phát triển, cũng như những cạm bẫy huấn luyện phổ biến.

Các điểm tham chiếu kỹ thuật

Để tạo ra một cú thuận tay mang tầm cỡ thế giới theo phong cách Tây Ban Nha, chúng ta phải bắt đầu bằng việc thấu hiểu các điểm tham chiếu kỹ thuật. Đây là những tiền đề cốt lõi để xây dựng một thứ vũ khí vững chắc và đầy uy lực.

Điều này đưa chúng ta đến một nghịch lý. Bất chấp thành công hiển nhiên của các tay vợt Tây Ban Nha, các huấn luyện viên nước này lại không quá rập khuôn theo một hệ thống kỹ thuật cứng nhắc, đặc biệt khi so sánh với các huấn luyện viên Đông Âu hoặc Pháp.

Jose Altur, một huấn luyện viên hàng đầu tại Valencia, người (cùng với Pancho Alvarino) đã huấn luyện và phát triển Marat Safin, Dinara Safina và David Ferrer, thực tế đã nói với tôi rằng điểm yếu lớn nhất của quần vợt Tây Ban Nha chính là việc thiếu sự chú ý đến các chi tiết kỹ thuật!

Tôi nghĩ sự thật là các khía cạnh kỹ thuật đã được ngầm tích hợp vào quá trình mà các huấn luyện viên Tây Ban Nha dùng để phát triển vận động viên, một quá trình đã trở thành bản năng thứ hai của họ. Nhưng với tư cách là một chuyên gia kỹ thuật được đào tạo trong một văn hóa huấn luyện khác, tôi đã cố gắng chắt lọc các thông số của mô hình cơ bản kiểu Tây Ban Nha để thực sự hiểu chúng, rồi hệ thống hóa chúng thành một phương pháp phát triển.

Tôi tin điều này là cần thiết để làm rõ các nguyên tắc cơ bản cho những ai chưa từng được đào tạo theo hệ thống Tây Ban Nha, bao gồm hầu như tất cả các huấn luyện viên và vận động viên Mỹ. Sự thấu hiểu này là nền tảng để áp dụng các bài tập huấn luyện thực tế.

Dựa trên kinh nghiệm nhiều năm đào tạo các tay vợt trẻ đạt chuẩn quốc gia và quốc tế, tôi tin rằng hệ thống này cực kỳ hiệu quả và những thông số kỹ thuật này sẽ giúp ích rất nhiều cho bất kỳ ai đang muốn tìm hiểu hoặc xây dựng một cú thuận tay hiện đại mang ảnh hưởng của Tây Ban Nha.

Tốc độ đầu vợt (Racket Head Speed)

Khi nhìn vào cú thuận tay kiểu Tây Ban Nha, đặc điểm số một chính là tốc độ đầu vợt cực kỳ kinh ngạc. Trong một bài viết trước, tôi từng gọi tốc độ đầu vợt là chén thánh của quần vợt Tây Ban Nha. (Bấm vào đây.)

Tốc độ đầu vợt chính là thứ cho phép các tay vợt Tây Ban Nha tạo ra mức độ xoáy vô địch mà không phải hy sinh tốc độ bóng. Nó giúp họ xuyên phá mặt sân và thống trị trên sân đất nện chậm. Nó cũng giúp họ thành công trên nhiều loại mặt sân nhanh hơn bằng cách điều chỉnh sự cân bằng giữa tốc độ và độ xoáy.

Đường vung vợt hình Parabol

Điểm tham chiếu quan trọng thứ hai của cú thuận tay Tây Ban Nha là biên dạng vung vợt. Trong cú đánh cơ bản, quỹ đạo vung vợt mang hình dáng của một đường parabol, vẽ nên một vòng cung mở quạt (arc of the fan) trước mặt người chơi, rồi kết thúc vắt chéo qua và quanh cơ thể.

Có nhiều biến thể cho các điểm kết thúc vung vợt cắt ngang cơ thể này, do đó kích thước và độ cong chính xác của đường parabol có thể thay đổi tùy theo từng cú đánh. Các huấn luyện viên khác gọi đây là động tác gạt nước ô tô (windshield wiper) và như John Yandell đã chỉ ra, chiều dài và độ cao của chuyển động vung vợt quét tới trước này thay đổi cực kỳ lớn khi người chơi đánh những quả bóng ở các độ cao, vị trí khác nhau cùng các độ xoáy và ý đồ chiến thuật khác nhau. (Bấm vào đây.)

Các tay vợt Tây Ban Nha, tiêu biểu là Nadal, cũng thực hiện nhiều kiểu kết thúc ngược (reverse finish) - thuật ngữ do Robert Lansdorp phát triển (Bấm vào đây). Ở kiểu kết thúc ngược, cây vợt ở lại hoặc quay trở lại phía cùng bên cơ thể nơi bắt đầu cú vung vợt. Tôi sẽ bàn thêm về điều này trong một bài viết tương lai. Nhưng tôi nghĩ những biến thể này là thứ mà người chơi sẽ tự phát triển một cách tự nhiên, hoặc chỉ nên được tôi luyện sau khi các nguyên tắc kỹ thuật nền tảng đã được thiết lập vững chắc.

Xoay thân

Bên cạnh đường vung vợt hình parabol đặc trưng, cú thuận tay kiểu Tây Ban Nha còn nổi bật với động tác xoay thân cực kỳ bùng nổ, thường bao gồm cả khoảnh khắc tiếp xúc bóng khi đang ở trên không (airborne contact). Điều này làm cho khả năng giữ thăng bằng trở nên cực kỳ quan trọng trong mô hình Tây Ban Nha, giúp người chơi có thể tiếp đất và phục hồi tư thế hiệu quả. Như chúng ta đã thấy ở bài viết trước, thăng bằng là một yêu cầu mang tính cuồng tín tại Tây Ban Nha. (Bấm vào đây.)

Các kiểu cầm vợt mà tôi cho là khả thi: từ Federer (trái) đến Nadal (phải).

Kiểu cầm vợt (Grip)

Mặc dù Nadal nổi tiếng với kiểu cầm vợt tương đối cực đoan của mình, tôi tin rằng một cú thuận tay phong cách Tây Ban Nha thực chất có thể được xây dựng với nhiều kiểu cầm vợt khác nhau, dao động trong khoảng từ kiểu Eastern mạnh (strong eastern) đến kiểu Semi-western cực đoan (extreme semi-western).

Kiểu Eastern mạnh là cách cầm vợt của Roger Federer, với khớp đốt ngón tay trỏ nằm giữa cạnh vát thứ ba và thứ tư của cán vợt. Kiểu Semi-western cực đoan là cách cầm của Rafa, với khớp đốt ngón tay trỏ nằm giữa cạnh vát thứ tư và thứ năm.

Hầu hết, nếu không muốn nói là tất cả, các vận động viên chuyên nghiệp Tây Ban Nha hiện đại đều có kiểu cầm vợt nằm trong cùng biên độ này với các tay vợt chuyên nghiệp khác. Đây là một lý do giải thích tại sao các tay vợt Tây Ban Nha sở hữu cú thuận tay vô cùng linh hoạt và có thể chuyển đổi sang lối đánh trên mặt sân nhanh hiệu quả hơn so với những thập kỷ trước.

Một sai lầm phổ biến của các bình luận viên truyền hình (những người lẽ ra phải am hiểu hơn) là gọi kiểu cầm vợt thuận tay của Rafa là Western toàn phần (full western) hoặc Western cực đoan, với lòng bàn tay nằm hoàn toàn dưới cán vợt. Điều này không chính xác, và tôi cực kỳ khuyến cáo các huấn luyện viên không nên để học trò sử dụng kiểu cầm vợt Western toàn phần. (Sẽ nói thêm về điều này trong một bài viết sắp tới). Đó hoàn toàn là một hoang đường khi cho rằng các tay vợt hàng đầu sử dụng kiểu cầm vợt Western để đánh những cú thuận tay uy lực, nặng và quất vợt mạnh.

Một vấn đề trong công tác huấn luyện là, đặc biệt đối với các vận động viên trẻ, kiểu cầm vợt có xu hướng tự dịch chuyển dần sang Western theo thời gian. Do đó, việc khôn ngoan là cho học viên bắt đầu với kiểu cầm thiên về Eastern hơn, với dự tính rằng kiểu cầm sẽ trôi dần về hướng Semi-western trong suốt lộ trình phát triển dài hạn. Nếu bạn cho một đứa trẻ mới tập hoặc người lớn mới bắt đầu chơi sử dụng kiểu cầm đã dịch chuyển sẵn về phía Semi-western, hãy theo dõi sát sao hiện tượng trôi khớp cầm vợt sang Western toàn phần để kịp thời điều chỉnh khi cần thiết.

Xoắn vai (Shoulder Coil)

Để phát triển nền tảng cho một cú thuận tay uy lực trong tương lai, tất cả người mới tập đều cần được dạy cách xoắn vai sâu (deep coil). Điều này có nghĩa là góc của vai phải xoay vượt qua mốc 90 độ so với vạch cuối sân (baseline). Động tác xoay trọn vẹn này giúp tích trữ năng lượng ở phần lõi (core) và các nhóm cơ lớn của thân trên, từ đó truyền một lực quay cực mạnh vào bóng, đồng thời đặt nền móng cho chuyển động xoay cực độ của vai xuyên qua điểm tiếp xúc.

Các vận động viên trẻ cần phải được dạy cách xoắn vai sâu này từ sớm. Điều này cực kỳ quan trọng đối với việc phát triển nhịp độ đánh bóng. Hơn thế nữa, nó cũng bắt đầu xây dựng hệ thống cơ bắp tham gia vào việc truyền tải sức mạnh và tốc độ đầu vợt thông qua chuyển động xoay.

Tay trái nên đưa vắt ngang qua cơ thể trong giai đoạn chuẩn bị để hỗ trợ quá trình xoắn này. Cằm nên tựa lên vai trái. Khi hoàn thành, đường thẳng nối hai vai lúc này đã xoay vượt qua góc vuông so với lưới.

Việc chùn đầu gối sâu cũng rất quan trọng để phát triển khả năng bùng nổ hướng lên trên và tiến về phía trước vào bóng. Tôi tìm kiếm cấu hình gập gối 90-90 độ trong tư thế mở (open stance). Tôi muốn các học trò của mình dùng lực đẩy mạnh từ chân hướng lên trên, nhấc người rời khỏi mặt sân. Điều này đi ngược lại với lời khuyên huấn luyện truyền thống vốn khuyến nghị giữ chân bám đất trong hầu hết các cú đánh.

Quan niệm huấn luyện sai lầm này cần phải bị phá bỏ. Tôi biết điều này nghe có vẻ dị giáo, nhưng tôi dạy tất cả các học sinh nhỏ tuổi mới bắt đầu của mình cách nhảy lên–vâng, là nhảy lên!–vào các cú đánh của chúng. Tôi tin rằng lực đẩy từ chân và khả năng giữ thăng bằng động hoàn toàn có thể và nên được huấn luyện từ những năm tháng đầu đời.

Trẻ em nên học cách kích hoạt cơ bắp chân (calves) và cơ đùi trước (quads), đồng thời thiết lập chuỗi động học liên hoàn (kinetic chain) từ mặt đất đi lên. Quan trọng không kém, tôi huấn luyện cụ thể cách tiếp đất sau chuỗi hành động nén/bùng nổ, giúp trẻ rèn luyện khả năng thăng bằng.

Hầu hết các huấn luyện viên truyền thống sẽ thấy khó khăn khi cho phép trẻ em bật nhảy rời khỏi mặt đất để đánh bóng, nhưng điều này lại mang tính quyết định trong việc học cú thuận tay kiểu Tây Ban Nha hiện đại. Chìa khóa nằm ở việc dạy trẻ cách định vị vị trí chính xác phía sau quả bóng rồi mới bật nhảy với tư thế cân bằng. Như tôi vẫn thường nói, “nếu bạn đã vào đúng vị trí, bạn có thể nhảy vào cú đánh, nhưng tuyệt đối không bao giờ nhảy vào cú đánh để tranh giành vị trí.”

Giữ đầu cố định

Học cách giữ đầu cố định là điều tối quan trọng để ngăn chặn tình trạng đánh hụt bóng trong các cú vung vợt tốc độ cao có kèm theo nhiều chuyển động xoay thân và mô-men xoắn. Nếu người chơi không giữ cho đầu tĩnh và ổn định trong suốt quá trình cơ thể xoay qua điểm đánh bóng, sự ổn định của cú đánh sẽ bị tổn hại.

Các huấn luyện viên Tây Ban Nha bị ám ảnh bởi bước chân, khả năng thăng bằng và vị trí của đầu, nhưng đôi khi các huấn luyện viên Mỹ lại muốn bỏ qua tất cả để tiến thẳng tới các bài tập phát triển sức mạnh trước khi nền tảng vững chắc được thiết lập. Việc luyện tập tốc độ đầu vợt với một kỹ thuật vung vợt cẩu thả cuối cùng sẽ phá hủy độ chính xác của cú đánh và theo quan điểm của tôi, còn đẩy người chơi vào nguy cơ chấn thương cao hơn.

Cấu hình tay (Hand Configuration)

Tư thế chuẩn bị kinh điển kiểu Tây Ban Nha khi người chơi bắt đầu xoay người là khuỷu tay gập lại, cánh tay cầm vợt ôm sát vào sườn, và tay còn lại đặt lên cổ vợt. Đầu vợt hướng thẳng lên bầu trời.

Nhiều huấn luyện viên ở Tây Ban Nha dường như ưa chuộng kiểu chuẩn bị gập khuỷu tay sát sườn này. Tuy nhiên, điều này không phải là bất di bất dịch và tôi đã gặt hái thành công với các học viên sử dụng các vị trí tay khác nhau, bao gồm cả tư thế chuẩn bị với khuỷu tay cao hơn hoặc cánh tay thẳng hơn.

Mặc dù các huấn luyện viên ở Tây Ban Nha rất linh hoạt về nhiều yếu tố kỹ thuật miễn là chúng đóng góp vào việc phát triển tốc độ đầu vợt, tôi vẫn ngạc nhiên vì có rất nhiều huấn luyện viên chuộng kiểu chuẩn bị gập khuỷu tay sát sườn. Có lẽ đây là ảnh hưởng từ cú thuận tay của Nadal đối với văn hóa huấn luyện. Chắc chắn tại Tây Ban Nha, trẻ em sẽ mô phỏng theo hình mẫu của Nadal hoặc Verdasco, vì vậy tôi tin rằng cách tiếp cận khuỷu tay sát sườn này sẽ tiếp tục duy trì sự phổ biến ở đó.

Tư thế chân (Stance)

Một yếu tố liên quan cuối cùng là tư thế chân. Do các biên dạng vung vợt cắt ngang cơ thể, động tác xoay thân, bật nhảy và tiếp xúc bóng trên không, các tay vợt Tây Ban Nha đương nhiên thực hiện phần lớn các cú thuận tay bằng tư thế chân mở (open stance). Nhưng Nadal và các tay vợt Tây Ban Nha khác vẫn sở hữu sự linh hoạt để điều chỉnh về tư thế chân trung lập khi cần thiết, thường là khi bóng nảy thấp hơn và nằm dưới vùng đánh bóng thông thường của họ.

Người chơi cần được dạy cả tư thế chân mở lẫn trung lập và phải thành thạo cả hai. Tôi thường bắt đầu cho các học viên trẻ của mình làm quen với tư thế chân trung lập trừ khi các em thể hiện năng天赋 tự nhiên với tư thế mở, trong trường hợp đó chúng tôi sẽ tập trung vào tư thế mở trước trong quá trình phát triển kỹ thuật.

Phong cách giữ nhịp (Hold Style)

Động tác đưa vợt ra sau (backswing) luôn là một vòng lặp (loop) với nhiều phong cách, nhịp điệu và kích thước khác nhau. Không có một cách duy nhất đúng để đưa vợt ra sau; tuy nhiên, vòng lặp dường như là tiêu chuẩn trên tour chuyên nghiệp để phát triển tốc độ đầu vợt.

Tôi là một tín đồ trung thành của phong cách giữ nhịp (hold style), nghĩa là thay vì đưa vợt ra sau quá sớm, người chơi giữ vợt ở bên thân trong tư thế chuẩn bị–rồi sau đó mới tăng tốc. Tôi tin rằng nhịp giữ này tạo ra tốc độ đầu vợt lớn hơn so với cách tiếp cận đưa vợt ra sau sớm theo lối cổ điển. Trên thực tế, tốc độ đầu vợt thường bị phá hỏng bởi các huấn luyện viên truyền thống khi họ cứ khăng khăng bắt người chơi phải đưa vợt ra sau thật sớm (Sẽ nói thêm về điều này trong một bài viết sắp tới).

Động tác đưa vợt ra sau nên nằm ở phía bên phải cơ thể “trong khe (in the slot)”, không được đưa vượt qua mặt phẳng phía sau cơ thể. Đối với các tay vợt nam chuyên nghiệp, rất hiếm khi vợt vượt qua mặt phẳng cơ thể khi kéo vợt ra sau, mặc dù vẫn có một số ngoại lệ đáng chú ý qua các năm, bao gồm Robin Soderling.

Thú vị thay, trong quần vợt nữ, có rất nhiều tay vợt hàng đầu đưa vợt vượt qua mặt phẳng cơ thể ở giai đoạn đưa vợt ra sau của cú thuận tay. Các huấn luyện viên nên thử nghiệm với các nữ vận động viên trẻ mà họ huấn luyện xem liệu các em có thể duy trì cú vung vợt tương đối gọn gàng mà vẫn đạt được tốc độ đầu vợt tốt hay không. Tôi nhận thấy rằng một số nữ vận động viên cần động tác lấy đà phụ trội để tạo đủ lực, trong khi hầu hết các nam vận động viên có thể tìm thấy một tư thế đưa vợt ra sau gọn gàng vừa thoải mái vừa vẫn tạo ra tốc độ bóng và tốc độ đầu vợt tuyệt vời.

Cổ tay và Cẳng tay

Các chuyển động của cổ tay và cẳng tay có thể coi là phần quan trọng nhất trong việc học cú thuận tay quất vợt phong cách Tây Ban Nha. Sự lỏng lẻo của cẳng tay và động tác quất của cẳng tay cùng cổ tay tạo ra sự khác biệt lớn so với phương pháp truyền thống là giữ cẳng tay và cổ tay thật cứng qua điểm tiếp xúc.

Phần lớn hành động quất vợt diễn ra nhanh đến mức mắt thường khó có thể phân tích chính xác điều gì đang xảy ra trong khoảnh khắc ngay trước khi tiếp xúc, tại thời điểm tiếp xúc và sau khi tiếp xúc. Như các bài viết của John Yandell đã chỉ ra, chuyển động của cổ tay không phải lúc nào cũng giống như những gì chúng ta thấy bằng mắt thường, và chủ đề này vẫn còn gây tranh cãi. (Bấm vào đây.)

Như John đã lập luận, có rất ít chuyển động tiến về phía trước của cổ tay trong hầu hết các cú thuận tay quất vợt, bất chấp hàng triệu huấn luyện viên vẫn luôn hô hào học trò của họ “sử dụng cổ tay để tạo độ xoáy topspin”. Đối với tôi, điểm quan trọng nhất ở đây là sự lỏng lẻo của cánh tay và cẳng tay, và thực tế tôi rất hiếm khi bàn về vai trò hay chuyển động của cổ tay.

Tôi tin rằng động tác bản lề (hinge action) của cẳng tay mang tính quyết định hơn đối việc tạo ra bóng nặng xoáy nhiều so với chuyển động tại khớp cổ tay, một vấn đề mà chúng ta sẽ khám phá sâu hơn thông qua một số bài tập cốt lõi trong bài viết thứ hai.

Đối với những người chơi đang chật vật để tạo ra độ xoáy lớn kiểu Rafa, nguyên nhân hầu như luôn là do sự cứng nhắc trong cú vung vợt, có thể ở bắp tay trên, cẳng tay, hoặc tại khớp cổ tay.

Cách tốt nhất để người chơi phát triển độ lỏng lẻo chính xác là nhận sự hướng dẫn từ huấn luyện viên thông qua việc tác động thể chất trực tiếp và thả lỏng cánh tay, thay vì chỉ hướng dẫn qua thị giác hoặc lời nói. Tôi thấy rằng cách tiếp cận cảm nhận bản thể (kinesthetic approach) mang lại thành công rất cao với các học viên gặp khó khăn trong việc tạo ra cú quất vợt hoàn hảo qua điểm tiếp xúc.

Những người chơi đã được huấn luyện theo trường phái cổ điển để giữ cổ tay và cẳng tay cứng chắc thường sẽ rất chật vật khi cố gắng học sự lỏng lẻo, nhưng với sự huấn luyện đúng đắn và sự can thiệp thể chất phù hợp, cuối cùng họ cũng tìm ra cách thư giãn cánh tay và cổ tay vào đúng thời điểm trong giai đoạn vung vợt về trước để tạo ra độ xoáy tuyệt vời và tốc độ bóng cao.

Cánh tay thẳng hay gập?

Federer, Rafa và Verdasco đều duỗi thẳng cánh tay tại khớp khuỷu tay khi tiếp xúc bóng, trong khi một số tay vợt chuyên nghiệp khác sở hữu cú thuận tay hàng đầu như Soderling hay Novak Djokovic lại đánh bóng với cấu hình cánh tay gập nhiều hơn.

Theo kinh nghiệm của tôi, cả hai cấu hình cánh tay thẳng và gập tại thời điểm tiếp xúc đều hoàn toàn chấp nhận được. Với các học sinh của mình, tôi cố gắng hướng tới sự duỗi thẳng cánh tay kiểu Rafa mà không bắt ép cánh tay trở nên cứng đờ.

Tôi tin rằng một số vận động viên có xu hướng đánh bóng bằng cánh tay thẳng nhiều hơn dựa trên sự khác biệt về sinh lý học cũng như cảm giác và sở thích cá nhân. Tôi cho rằng phương pháp đúng đắn là làm việc với từng cá nhân vận động viên để thiết lập điểm duỗi thoải mái nhất cho họ. Việc chỉnh sửa tư thế cánh tay đánh bóng đặc biệt quan trọng đối với những người chơi bị gò bó, ngợp tay (cramped) tại điểm tiếp xúc.

Điểm kết thúc (Finishes): Vung vợt dài đến mức nào?

Như đã lưu ý, các đường vung vợt hình parabol trong cú thuận tay Tây Ban Nha có các điểm kết thúc vung chéo qua cơ thể khác nhau tùy thuộc vào cú đánh và tình huống. Khi dạy các điểm kết thúc cho học viên, tôi bắt đầu cho người mới tập với điểm kết thúc qua vai, nhưng nhanh chóng chuyển tiến sang các điểm kết thúc thấp hơn ở bên hông vai và hướng về phía eo (động tác gạt nước ô tô cực đoan hơn).

Cây vợt và bàn tay cầm vợt phải quấn trọn vòng khi kết thúc, cho dù là qua vai hay vòng quanh thân người. Một cú quấn trọn vẹn là chỉ số quan trọng cho thấy người chơi đã đạt được tốc độ đầu vợt tối đa.

Trong pha hạ đầu vợt (On the Drop)

Để phát triển lực quất và tốc độ đầu vợt theo kiểu Tây Ban Nha, điều cốt yếu là người chơi phải được phép lùi lại và đón bóng khi bóng đang rơi xuống (on the fall). Việc đánh bóng sớm (on the rise) sẽ bóp nghẹt mọi nỗ lực đánh bóng xoáy nặng. Tôi tin rằng việc phát triển lối đánh tấn công đón bóng trên đà nảy lên cũng quan trọng không kém (Bấm vào đây), nhưng khi mới học tạo độ xoáy nặng, người chơi bắt buộc phải được phép bước lùi và để bóng rơi vào vùng đánh bóng lý tưởng (strike zone) của họ.

Đây được gọi là “thu nhận bóng (receiving the ball)” ở Tây Ban Nha. Nó cho phép tốc độ và độ xoáy của bóng giảm bớt phần nào, và khi bóng rơi vào vùng đánh bóng, người chơi có thể quất vợt hướng lên trên để tạo ra cú đánh xoáy cực mạnh. Một người chơi bị ép phải đánh mọi quả bóng từ sớm (phương pháp truyền thống hơn) sẽ không thể nén cơ thể và phát triển cú vung vợt quất để tạo ra độ xoáy nặng. Đó là lý do tại sao tôi tin rằng lối đánh tấn công trên đà nảy lên và cú xoáy nặng nên được dạy như hai chủ đề riêng biệt.

Kết luận

Rafa đã cách mạng hóa cú thuận tay hiện đại bằng sức mạnh, tốc độ đầu vợt và tính linh hoạt của mình. Thông qua thử nghiệm và sự sáng tạo, các huấn luyện viên và vận động viên có thể may mắn tình cờ tìm ra bước tiến hóa vĩ đại tiếp theo của cú thuận tay. Tuy nhiên, không nghi ngờ gì nữa, tốc độ đầu vợt và sức mạnh sẽ luôn đóng vai trò cốt lõi để xây dựng một cú thuận tay đẳng cấp thế giới, và hiện tại người Tây Ban Nha đang sở hữu hệ thống tuyệt vời nhất mà tôi từng tìm thấy để tối đa hóa hai thành phần trọng yếu này của một cú thuận tay đỉnh cao.

Tôi khuyến khích tất cả các huấn luyện viên và người chơi quan tâm đến việc xây dựng cú thuận tay kiểu Tây Ban Nha hãy thử nghiệm với những lời khuyên và bài tập mà tôi đã cung cấp trong chuỗi bài viết này. Quan trọng nhất, tôi hy vọng bạn đọc sẽ phát huy tính sáng tạo và sử dụng các ý tưởng từ những bài viết này làm nguồn cảm hứng để tự sáng tạo ra các bài tập riêng nhằm giúp phát triển kỹ thuật thuận tay tốt hơn và tốc độ đầu vợt lớn hơn! Hãy đón chờ phần tiếp theo nhé!

Đặc biệt cảm ơn các học viên của tôi là Sean Mullins, Will Coad và Lia Kiam đã thực hiện các bài biểu diễn tuyệt vời về cú thuận tay kiểu Tây Ban Nha giúp bài viết này thành hiện thực.